Cevre ve Hukuk: Neden 151-200
Bolum 4 / 4 · Savasa Karsi 200 Neden
Bolum 4
Cevresel Yikim ve Hukuki Adaletsizlik
Savas, sadece insanlari degil, gezegeni ve adalet kavramini da yok eder.
151.Toprak kirliligi geri donulemez. Bomba ve kimyasal atiklar topragi onlarca yil kirletir.
152.Su kaynaklari zehirlenir. Nehirler, goller ve yeralti sulari kimyasallarla kirletilir.
153.Ormanlar tahrip edilir. Vietnam'da Agent Orange 5 milyon hektar ormani yok etti.
154.Biyocesitlilik kaybi yasanir. Endemik turler savas bolgesinde yok olur.
155.Hava kirliligi artar. Yangin, patlama ve kimyasal silahlar haavayi zehirler.
156.Nukleer atik yuzlerce yil kalir. Hirosima ve Nagazaki etkileri hala surur.
157.Iklim degisikligi hizlanir. Askeri operasyonlar devasa karbon ayak izi olusturur.
158.Petrol sizintalari denizleri oldurur. Korfez Savasi'nda 11 milyon varil petrol denize akit.
159.Nesli tukenmekte olan turler yok olur. Goriller, filler, gergedanlar savas bolgesinde avlanir.
160.Tarim topragi mayin ile kullanilmaz olur. Kambackya, Laos, Afganistan hala mayin temizliyor.
161.Cevre koruma kanunlari askiya alinir. Savas zamani cevre son oncelik.
162.Atik yonetimi coker. Cop toplama ve isleme durur, salgin riski artar.
163.Endüstriyel kazalar artar. Fabrikalar kontrolsuz caLISir veya bombalanir.
164.Radyoaktif kirlenme yayilir. Nukleer tesisler hedef alinirsa felaket olur.
165.Barajlar hedef alinir. Baraj yikilmasi sel felaketine ve ekolojik yikima neden olur.
166.Mercan resifleri zarar gorur. Deniz Savaslari ve patlamalar mercan ekosistemini yikar.
167.Kutup buzullari uzerinde askeri usleri etkisi. Kutuplardaki askeri faaliyet buzul erimesini hizlandirir.
168.Kimyasal silahlar ekosistemi cokerter. Sinir gazi, hardal gazi — toprak ve su kirletilir.
169.Kuraklik riski artar. Su altyapisi tahrip edilince tarimsal kuraklik baslar.
170.Gida zinciri bozulur. Tozlayici bocekler bile savas kirliliginden etkilenir.
171.Cenova Sozlesmeleri surekli ihlal edilir. Sivil hedef yasagi kagit uzerinde kalir.
172.Uluslararasi Ceza Mahkemesi yetersiz kalir. Buyuk devletler yargi yetkisini tanimaz.
173.Savas suclulari nadiren yargilanir. Guc sahipleri hesap vermez.
174.Multeci hukuku ihlal edilir. Sinir kapilari kapatilir, insanlar olume terk edilir.
175.Cocuk haklari ciğnenir. BM Cocuk Haklari Sozlesmesi savas bolgelerinde gecersiz.
176.Basin ozgurlugu ortadan kalkar. Gazeteciler tutuklanir, oldurulur veya sinir disi edilir.
177.Secim hakki askiya alinir. Demokrasi savas doneminde ilk kurbandir.
178.Olaganustu hal kalici hale gelir. Gecici tedbirler kalici diktatOrluğe donusur.
179.Iskcence yasallastirilir. "Ulusal guvenlik" kisvesi altinda sistematik iskence.
180.Toplu cezalandirma uygulanir. Bir kisinin sucu icin tum topluluk cezalandirilir.
181.Sinirlarin yeniden cizilmesi catismalar yaratir. Savas sonrasi haritalar yeni savaslarin tohumunu eker.
182.Ateskes anlasmalar ihlal edilir. Onlarca ateskes yapilir, hicbiri kalici olmaz.
183.Silah ambargolari delinir. Karaborsadan silah akisi durdurulamaz.
184.BM Guvenlik Konseyi veto sistemi adaletsiz. 5 ulkenin veto hakki barisi engeller.
185.Ozel askeri sirketler denetlenemez. Paralı askerler hukuk disi hareket eder.
186.Biyolojik silah tehditi varligini surduruyor. Yasaklara ragmen ulkeler gizli program yurutur.
187.Uzay militarizasyonu buyur. Uzay savas alanina donusuyor.
188.Siber savas yeni cephedir. Altyapi, hastane, elektrik sistemi siber saldiriya acik.
189.Otonom silahlar (killer robots) geliyor. Insan kararı olmadan oldurebilen makineler.
190.Silah ticareti milyarlarca dolar. Dunya silah ihracati yillik 100 milyar dolarI asar.
191.Savas propagandası hukuku ihlal eder. BM Sozlesmesi savas propagandasini yasaklar ama uygulanmaz.
192.Zorunlu askerlik temel hak ihlalidir. Insanlar istemedikleri savasa zorlanir.
193.Vicdani ret hakki taninmaz. Savas karsiti bireyler hapse atilir.
194.Savas zamaninda yargi bagimsizligi biter. Mahkemeler askeri otoriteye baglanir.
195.Tarihi eserler yagmalanir. Irak Muzesi'nden 15.000 eser calindi.
196.Dogal parklar ve koruma alanlari yok edilir. Gorilla habitati Kongo'da savas nedeniyle curuyor.
197.Savas enkazinin temizlenmesi nesiller surer. Londra'da hala II. Dunya Savasi bombalari buluniyor.
198.Uluslararası insancil hukuk yetersiz kalir. Kurallar var ama uygulayan yok.
199.Her savas bir sonraki savasın tohumunu eker. Versay → II. Dunya Savasi → Soğuk Savas...
200.200 neden yetmez — tek neden yeter: Her insan yasamaya deger. Savas, bu temel gercegi yok sayar.
"Baris sadece savasin olmamasi degildir. Baris, adaletin, ozgurlugun ve insanlik onurunun varligidir."— Mahatma Gandhi